Vừa qua, hàng trăm trẻ em tại hai tỉnh Thanh Hóa, Hà Giang đã được các bác sĩ Bệnh viện (BV) Việt Đức (Hà Nội) và BV tỉnh khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh tim bẩm sinh. Rất nhiều trường hợp trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh nhưng bố mẹ các em không hề hay biết. Đến khi các bác sĩ thông báo tình trạng bệnh của các em, một số ông bố bà mẹ mới giật mình vì nếu chỉ cần để chậm thêm một vài tháng nữa thì con mình có thể sẽ không còn cơ may được cứu sống.

Những trái tim lỗi nhịp
Chờ phẫu thuật tim tại BV Việt Đức, cháu Nguyễn Hằng Nga (dân tộc Tày) ở Hà Giang - một bệnh nhân may mắn được phát hiện mắc bệnh tim bẩm sinh trong chuyến khám bệnh sàng lọc của BV Việt Đức tại Hà Giang - đang đếm từng ngày để được lên bàn mổ. Dù đã 9 tuổi nhưng bé Nga trông nhỏ thó như đứa trẻ 5-6 tuổi. Bố mẹ bé Nga cũng không thể hiểu nổi tại sao con gái mình ngày càng xanh xao, có những lúc còn tím tái, khó thở đột ngột.


Tới BV Việt Đức, bố mẹ Nga mới hay con mình bị bệnh tim từ khi lọt lòng mẹ. Chỉ với biểu hiện khò khè, khó thở... mỗi lần ốm đau, bố mẹ Nga đều đưa cô con gái tội nghiệp ra trạm y tế xã nhận vài viên thuốc chữa… viêm phổi. Trước khi được các bác sĩ thông báo về bệnh tình của con gái, bố mẹ bé Nga chưa hề có một khái niệm và hiểu biết gì về bệnh tim bẩm sinh.
Khăn gói về Hà Nội với hành trang là niềm hy vọng tìm lại cuộc đời với trái tim khỏe mạnh cho con gái, hai cha con người Tày vẫn không giấu được nỗi sợ hãi trước ngày bước lên bàn mổ. Bé Nga thủ thỉ: “Cháu muốn phẫu thuật dù có phải chịu đau thật nhiều vì cháu chỉ mong được khỏe mạnh, chơi đùa như các bạn cùng lớp”.

Ngay cạnh giường bệnh của bé Nga, chị Nguyễn Thị Hảo, ở huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa, kể về bệnh tình của con mà nước mắt ngắn dài. Bé Nguyễn Hoài Linh (sinh năm 2009), con chị Hảo, bị bệnh tim bẩm sinh teo van 3 lá, thiểu sản thất phải, một “lỗi” nặng trong số các bệnh liên quan đến tim. Ôm con từ BV tỉnh đến BV Nhi Trung ương, tất cả những nơi mẹ con chị bồng bế nhau đi qua đều chỉ nhận được những cái lắc đầu. “Số tiền gần 50 triệu đồng bác sĩ thông báo để phẫu thuật cho con quả thực quá sức với vợ chồng tôi. Nhìn đứa con mới 3 tuổi đã phải oằn mình đau đớn với những cơn đau tim, vợ chồng tôi cũng đau từng khúc ruột” - chị tâm sự.

Tìm lại cuộc đời cho con

Nghe tin có chương trình Trái tim cho em khám cho các cháu bé dưới 16 tuổi ở Thanh Hóa, gia đình chị Hảo tưởng như đã tắt hẳn hy vọng cứu con bỗng nhen lại niềm tin tìm lại cuộc đời cho con mình. Sau khi con mình được các bác sĩ BV Việt Đức khám, vợ chồng chị được yêu cầu đưa ngay con ra Hà Nội chờ phẫu thuật bởi cuộc sống của cháu giờ đây có thể chỉ được tính bằng ngày. “Nếu không cứu cháu ngay, vợ chồng anh chị có thể mất cháu mãi mãi”. Câu nói đó của các bác sĩ làm vợ chồng chị Hảo tuyệt vọng vì vẫn không biết cách xoay đâu ra tiền để chữa trị cho con. Đến khi nghe cán bộ chương trình Trái tim cho em nói có thể làm hồ sơ để được hỗ trợ kinh phí phẫu thuật mới nhen lại hy vọng cho gia đình chị.

PGS-TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng Khoa Phẫu thuật tim mạch và Lồng ngực BV Việt Đức, cho biết: “Những trường hợp như bé Nga và bé Linh khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn nguy hiểm nên chúng tôi yêu cầu nhập viện ngay để chờ mổ. Thủ tục làm hồ sơ xin hỗ trợ kinh phí phẫu thuật có thể làm sau bởi hiện tại chúng tôi có sự tự chủ nhất định trong việc lựa chọn trường hợp nào nên mổ và cần phải mổ bằng kinh phí của chương trình”. Từ khi ban điều hành của chương trình Trái tim cho em giao cho Khoa Tim mạch BV Việt Đức cơ chế tự chủ, đã có rất nhiều trẻ em được cứu sống.

Nhớ lại 10 năm trước, bác sĩ Ước vẫn bị ám ảnh bởi nhiều bệnh nhân không có tiền phẫu thuật xin về nhà chờ chết. Thế nên, có giai đoạn người ta nói bệnh tim bẩm sinh là căn bệnh vô phương cứu chữa. “Thời điểm ấy cũng vì thiếu máy móc, kỹ thuật... nên các bác sĩ cũng bất lực khi phải chứng kiến hết bệnh nhi này đến bệnh nhi khác tử vong vì bệnh tim bẩm sinh, trong khi đa số bệnh của các cháu đều có thể điều trị khỏi được bằng phương pháp phẫu thuật”- ông Ước kể.
Thời điểm này, kỹ thuật mổ tim phức tạp cho trẻ em đã trở thành thường quy ở nhiều BV và Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện E). Việc chủ động đưa bác sĩ giỏi, máy móc phương tiện về các tỉnh vùng sâu, vùng xa khám sàng lọc, tìm bệnh nhân đưa về BV phẫu thuật là cách các bác sĩ tiếp cận thiết thực với bệnh nhân nghèo. Hầu hết các kỹ thuật phẫu thuật tim hở phức tạp điều trị tim bẩm sinh ở các nước phát triển đều được các bác sĩ trung tâm thực hiện thành công như vá thông liên nhĩ, thông liên thất, bất thường trở về tĩnh mạch phổi, nhiều dị tật bẩm sinh trên cùng một bệnh nhân... Chưa đầy 2 năm đi vào hoạt động, Trung tâm Tim mạch đã nhanh chóng trở thành một trong những cơ sở y tế đi đầu trong lĩnh vực phẫu thuật tim hở cho trẻ em trong cả nước.

Tảng băng chìm đáng sợ

Trong đợt khám sàng lọc tại Hà Giang, chương trình Trái tim cho em đã khám được cho 490 cháu, siêu âm tim và điện tim cho 43 cháu và phát hiện 23 trường hợp bị bệnh tim bẩm sinh. Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Ước, 5% trẻ mắc bệnh tim qua khám sàng lọc là một tỉ lệ khá cao.
Trong đó, có những trường hợp phát hiện bệnh muộn hoặc có những bé bị bệnh rất nặng cần phẫu thuật ngay cho thấy số lượng trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh nặng vẫn là một “tảng băng chìm” chưa ai có thể thống kê được đầy đủ.
Ở các huyện vùng sâu, vùng xa có ngày các bác sĩ của BV Việt Đức khám liên tục từ sáng đến tối được 40 trường hợp thì phát hiện được cả những bé sơ sinh bị tăng áp lực phổi rất mạnh, nghĩa là bệnh tình đã cực kỳ trầm trọng. Đối với những trẻ đã đứng bên bờ vực của sự sống và cái chết như vậy, các bác sĩ có thể tiếp nhận để mổ ngay.

Theo Người Lao Động